LGBT là cụm từ viết tắt dùng để chỉ cộng đồng những người có xu hướng tính dục, bản dạng giới hoặc đặc điểm giới tính đa dạng.
Nội dung bài viết
LGBT là gì?
LGBT là cụm từ viết tắt dùng để chỉ cộng đồng những người có xu hướng tính dục, bản dạng giới hoặc đặc điểm giới tính đa dạng. Theo cách sử dụng phổ biến, LGBT bao gồm Lesbian (đồng tính nữ), Gay (đồng tính nam), Bisexual (song tính) và Transgender (người chuyển giới).
Trong nhiều tài liệu hiện nay, thuật ngữ còn được mở rộng thành LGBTQ+ để phản ánh đầy đủ hơn sự đa dạng về xu hướng tính dục và bản dạng giới.
Điều quan trọng cần hiểu là xu hướng tính dục và bản dạng giới là hai khái niệm khác nhau:
- Đồng tính nữ (Lesbian): Phụ nữ có xu hướng bị hấp dẫn về tình cảm và/hoặc tình dục với phụ nữ.
- Đồng tính nam (Gay): Nam giới có xu hướng bị hấp dẫn về tình cảm và/hoặc tình dục với nam giới.
- Song tính (Bisexual): Người có thể bị hấp dẫn về tình cảm và/hoặc tình dục với nhiều hơn một giới.
- Người chuyển giới (Transgender): Người có bản dạng giới không trùng khớp với giới tính được xác định khi sinh. Không phải tất cả người chuyển giới đều có nhu cầu sử dụng hormone hoặc thực hiện các can thiệp y khoa để khẳng định giới.
LGBT không phải là tên gọi của một bệnh lý hay rối loạn, mà là thuật ngữ phản ánh sự đa dạng tự nhiên về xu hướng tính dục và bản dạng giới trong xã hội. Việc hiểu đúng các khái niệm này giúp hạn chế những hiểu lầm phổ biến, đồng thời góp phần xây dựng môi trường tôn trọng và không kỳ thị.
LGBT có phải là bệnh không?
Không. LGBT không phải là bệnh.
Quan điểm này đã được khẳng định bởi các tổ chức y tế và chuyên môn trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã ban hành Công văn số 4132/BYT-PC năm 2022, trong đó khẳng định đồng tính, song tính và chuyển giới không phải là bệnh, không cần chữa và cũng không thể chữa. Đồng thời, các cơ sở khám chữa bệnh không được phân biệt đối xử, kỳ thị hoặc ép buộc người thuộc cộng đồng LGBT thực hiện bất kỳ biện pháp điều trị nào nhằm thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới.
Quan điểm này phù hợp với các tổ chức y tế quốc tế. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã loại đồng tính khỏi danh mục bệnh tâm thần từ năm 1990, trong khi Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ (APA) đã thực hiện điều này từ năm 1973. Bên cạnh đó, WHO cũng chính thức đưa tình trạng không tương hợp giới (gender incongruence) ra khỏi nhóm rối loạn tâm thần trong ICD-11, nhằm giảm kỳ thị và giúp người chuyển giới tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp khi cần.
Điều này cho thấy, dưới góc độ y học hiện đại, xu hướng tính dục và bản dạng giới không phải là bệnh lý. Người LGBT vẫn có thể học tập, làm việc, xây dựng gia đình và tham gia các hoạt động xã hội như bất kỳ cá nhân nào khác.
Vì vậy, những quan điểm cho rằng LGBT có thể hoặc cần được “chữa khỏi” đều không có cơ sở khoa học và không phù hợp với các khuyến cáo của các tổ chức chuyên môn.
Tại sao LGBT không được coi là bệnh lý?
Không có bằng chứng khoa học cho thấy LGBT là bệnh
Nhiều nghiên cứu trong các lĩnh vực y học, tâm lý học và khoa học thần kinh không cho thấy xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới đa dạng là một rối loạn hay bệnh lý. Đây là cơ sở để các tổ chức chuyên môn quốc tế loại đồng tính ra khỏi hệ thống phân loại bệnh từ nhiều thập kỷ trước.
Không gây suy giảm chức năng cơ thể hoặc tâm thần
Một tình trạng chỉ được coi là bệnh khi gây rối loạn chức năng của cơ thể hoặc ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thể chất hay tinh thần. Bản thân việc là người LGBT không gây ra những rối loạn này. Người LGBT hoàn toàn có thể phát triển khỏe mạnh, học tập, làm việc và duy trì các mối quan hệ xã hội như mọi người khác.
Là một phần của sự đa dạng tự nhiên của con người
Sự đa dạng về xu hướng tính dục và bản dạng giới đã được ghi nhận ở nhiều nền văn hóa, nhiều giai đoạn lịch sử và cả ở một số loài động vật. Điều này cho thấy LGBT là một biểu hiện tự nhiên của sự đa dạng sinh học và xã hội, không phải là hiện tượng bất thường cần can thiệp y khoa.
Các vấn đề sức khỏe tâm thần không bắt nguồn từ việc là người LGBT
Một số người LGBT có thể gặp lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu cho thấy những khó khăn này chủ yếu liên quan đến kỳ thị, phân biệt đối xử, bạo lực, áp lực từ gia đình hoặc xã hội và thiếu sự chấp nhận, thay vì xuất phát từ xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của chính họ.
Việc xây dựng môi trường sống an toàn, được tôn trọng và hỗ trợ phù hợp có thể góp phần cải thiện đáng kể sức khỏe tinh thần của người LGBT.
Không có phương pháp nào có thể hoặc nên “chuyển đổi” xu hướng tính dục
Các tổ chức y tế và tâm thần học trên thế giới đều không khuyến nghị các biện pháp nhằm thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới. Những hình thức được gọi là “liệu pháp chuyển đổi” (conversion therapy) không được chứng minh có hiệu quả, đồng thời có thể làm tăng nguy cơ lo âu, trầm cảm, sang chấn tâm lý và hành vi tự gây hại.
Vì không phải là bệnh, LGBT không cần điều trị. Trong trường hợp người LGBT gặp khó khăn về tâm lý do áp lực từ môi trường sống hoặc các vấn đề khác, việc hỗ trợ nên được thực hiện bởi các chuyên gia sức khỏe tâm thần với mục tiêu giúp người bệnh cải thiện sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống, thay vì cố gắng thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của họ.
Những hiểu lầm phổ biến về LGBT
Mặc dù nhận thức của xã hội về LGBT đã có nhiều thay đổi tích cực, vẫn còn không ít quan niệm chưa chính xác. Việc hiểu đúng những vấn đề này góp phần giảm kỳ thị và tạo môi trường tôn trọng sự đa dạng.
1. LGBT là bệnh và có thể chữa được
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.
Trên thực tế, LGBT không phải là bệnh, vì vậy không có khái niệm “chữa khỏi”. Bộ Y tế Việt Nam cũng như các tổ chức chuyên môn quốc tế đều khẳng định đồng tính, song tính và chuyển giới không phải là tình trạng bệnh lý.
Các hình thức được gọi là “liệu pháp chuyển đổi” (conversion therapy) nhằm thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới không được chứng minh có hiệu quả và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tâm thần. Do đó, nhiều tổ chức y tế và tâm thần học trên thế giới không khuyến nghị áp dụng các phương pháp này.
2. LGBT hình thành do môi trường hoặc cách nuôi dạy
Một số người cho rằng xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới xuất phát từ cách giáo dục của gia đình, ảnh hưởng của bạn bè hay truyền thông.
Đến nay, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy bất kỳ yếu tố đơn lẻ nào quyết định xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới. Các nghiên cứu cho thấy đây là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa nhiều yếu tố sinh học, phát triển và môi trường, nhưng không phải là điều có thể “lây lan”, “bắt chước” hoặc hình thành đơn thuần do cách nuôi dạy.
3. Người LGBT có vấn đề về tâm lý
Đây là quan niệm không còn phù hợp với hiểu biết y học hiện nay.
Người LGBT có thể có sức khỏe thể chất và tinh thần tương tự những người khác. Nếu một số người gặp lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng, nguyên nhân thường liên quan đến sự kỳ thị, phân biệt đối xử, bạo lực hoặc áp lực từ gia đình và xã hội, chứ không phải do xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới.
4. LGBT gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội
Hiện không có bằng chứng khoa học cho thấy người LGBT gây tác động tiêu cực đến cộng đồng chỉ vì xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của họ.
Cũng như mọi cá nhân khác, người LGBT học tập, lao động, xây dựng gia đình, tham gia các hoạt động xã hội và đóng góp trong nhiều lĩnh vực như khoa học, giáo dục, nghệ thuật, kinh doanh hay y tế.
5. Có thể nhận biết người LGBT qua ngoại hình
Nhiều người cho rằng có thể xác định một người có thuộc cộng đồng LGBT hay không chỉ dựa vào ngoại hình, cách ăn mặc hoặc cử chỉ.
Thực tế, không có đặc điểm ngoại hình nào có thể xác định chính xác xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới của một người. Đây là những đặc điểm thuộc về nhận thức và trải nghiệm cá nhân, không thể kết luận chỉ qua vẻ bề ngoài.
Việc tránh những định kiến và giả định dựa trên ngoại hình giúp tạo nên môi trường giao tiếp tôn trọng và bình đẳng hơn.
Cách nhìn nhận và ứng xử đúng với người LGBT
Tôn trọng sự đa dạng về xu hướng tính dục và bản dạng giới không chỉ là vấn đề ứng xử cá nhân mà còn góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, bình đẳng và không kỳ thị.
Tôn trọng sự khác biệt
Mỗi người đều có quyền được sống đúng với xu hướng tính dục và bản dạng giới của mình trong khuôn khổ pháp luật. Việc tôn trọng sự khác biệt là nền tảng của một xã hội văn minh và hòa nhập.
Sử dụng ngôn ngữ phù hợp
Nên tránh các từ ngữ mang tính miệt thị, chế giễu hoặc gán nhãn tiêu cực. Khi giao tiếp, việc sử dụng tên gọi hoặc đại từ nhân xưng mà người đối diện mong muốn thể hiện sự tôn trọng đối với bản dạng giới của họ.
Không áp đặt quan điểm cá nhân
Không nên cho rằng người LGBT cần thay đổi xu hướng tính dục hoặc bản dạng giới để phù hợp với quan điểm của người khác. Mỗi cá nhân đều có quyền được tôn trọng và đối xử bình đẳng.
Lắng nghe và thấu hiểu
Lắng nghe với thái độ cởi mở giúp hiểu rõ hơn những trải nghiệm và khó khăn mà người LGBT có thể gặp phải. Điều này góp phần giảm định kiến và xây dựng các mối quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau.
Hỗ trợ thay vì kỳ thị
Sự ủng hộ từ gia đình, bạn bè, nhà trường và cộng đồng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống của người LGBT. Một môi trường tích cực có thể giúp giảm áp lực tâm lý và tăng khả năng hòa nhập xã hội.
Chủ động tìm hiểu thông tin từ nguồn đáng tin cậy
Việc tiếp cận kiến thức từ các cơ quan y tế, tổ chức chuyên môn và các nguồn thông tin uy tín giúp hạn chế hiểu lầm, đồng thời góp phần lan tỏa nhận thức đúng về LGBT trong cộng đồng.
LGBT không phải là bệnh mà là một phần của sự đa dạng tự nhiên về xu hướng tính dục và bản dạng giới của con người.
Hiểu đúng các khái niệm, loại bỏ những định kiến và ứng xử trên cơ sở tôn trọng sẽ góp phần xây dựng một xã hội bình đẳng, hòa nhập và giảm kỳ thị đối với cộng đồng LGBT. .
Mỗi cá nhân đều có quyền được tiếp cận thông tin chính xác và được tôn trọng trong các quyết định liên quan đến sức khỏe sinh sản, bất kể xu hướng tính dục hay bản dạng giới.
Với vai trò là đơn vị tư vấn và quản trị hành trình hỗ trợ sinh sản, AHC đồng hành cùng khách hàng trong việc cung cấp thông tin khoa học, tư vấn các lựa chọn phù hợp và kết nối với đội ngũ chuyên gia, cơ sở y tế uy tín. Nếu bạn đang tìm hiểu về kế hoạch sinh con hoặc các giải pháp hỗ trợ sinh sản dành cho cộng đồng LGBT, AHC sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình đó.
