Nhiều cặp vợ chồng chuẩn bị thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thường băn khoăn làm IVF có cần chụp tử cung vòi trứng không. Đây là một trong những thăm dò thường được chỉ định khi đánh giá vô sinh, hiếm muộn nhằm kiểm tra buồng tử cung và độ thông của vòi trứng. Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh làm IVF đều bắt buộc phải thực hiện kỹ thuật này.
Nội dung bài viết
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ vai trò của chụp tử cung vòi trứng (HSG), những trường hợp cần thực hiện và khi nào có thể thay thế bằng các phương pháp đánh giá khác.
Chụp tử cung vòi trứng là gì?
Tử cung là nơi phôi làm tổ và phát triển thành thai nhi, còn vòi trứng là nơi tinh trùng gặp trứng và diễn ra quá trình thụ tinh tự nhiên. Hai bộ phận này đóng vai trò rất quan trọng trong khả năng sinh sản của người phụ nữ.
Chụp tử cung vòi trứng, hay Hysterosalpingography (HSG), là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh sử dụng thuốc cản quang kết hợp với X-quang để đánh giá:
- Hình dạng buồng tử cung.
- Tình trạng niêm mạc tử cung.
- Độ thông của hai vòi trứng.
- Một số bất thường như dính buồng tử cung, dị dạng tử cung hoặc tắc vòi trứng.
Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sẽ bơm một lượng nhỏ thuốc cản quang vào buồng tử cung qua cổ tử cung. Hình ảnh X-quang sẽ ghi nhận đường đi của thuốc để đánh giá cấu trúc tử cung và khả năng lưu thông của vòi trứng.
HSG là một trong những thăm dò thường được sử dụng trong quá trình đánh giá nguyên nhân vô sinh nữ.
Làm IVF có cần chụp tử cung vòi trứng không?
Thực tế, chụp tử cung vòi trứng (HSG) không phải là xét nghiệm bắt buộc cho tất cả các trường hợp làm thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Việc có cần thực hiện hay không sẽ phụ thuộc vào tiền sử bệnh lý, kết quả thăm khám trước đó và đánh giá chuyên môn của bác sĩ điều trị hiếm muộn.
Khác với thụ thai tự nhiên, quá trình thụ tinh trong IVF diễn ra trong phòng thí nghiệm. Sau khi tạo phôi, bác sĩ sẽ chuyển phôi trực tiếp vào buồng tử cung, vì vậy vòi trứng không còn tham gia vào quá trình thụ tinh.
Tuy nhiên, việc đánh giá buồng tử cung và vòi trứng vẫn có giá trị trong một số trường hợp nhằm phát hiện các bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng làm tổ của phôi hoặc định hướng kế hoạch điều trị phù hợp.
Việc có cần thực hiện HSG hay không sẽ do bác sĩ chuyên khoa quyết định dựa trên tiền sử bệnh, kết quả thăm khám và các xét nghiệm đã thực hiện.
Chụp tử cung vòi trứng có ý nghĩa gì trước IVF?
Mặc dù không phải xét nghiệm bắt buộc, HSG vẫn mang lại nhiều thông tin hữu ích trong quá trình xây dựng kế hoạch điều trị.
Kỹ thuật này có thể giúp bác sĩ:
- Phát hiện tắc vòi trứng hoặc ứ dịch vòi trứng.
- Đánh giá hình dạng buồng tử cung.
- Phát hiện một số bất thường có thể ảnh hưởng đến quá trình làm tổ của phôi.
- Hỗ trợ lựa chọn phương án điều trị hoặc chỉ định thêm các thăm dò khác khi cần.
Việc đánh giá đầy đủ trước IVF giúp bác sĩ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng người bệnh, thay vì áp dụng một quy trình giống nhau cho tất cả các trường hợp.
Những trường hợp có thể được chỉ định chụp HSG
Trường hợp có thể cần chụp
Trong một số trường hợp dưới đây, bác sĩ có thể chỉ định chụp tử cung vòi trứng:
- Người bệnh chưa từng được đánh giá hiếm muộn đầy đủ trước đó
- Nghi ngờ tắc một hoặc hai bên vòi trứng
- Có tiền sử viêm nhiễm phụ khoa kéo dài hoặc tái phát nhiều lần
- Nghi ngờ bất thường cấu trúc tử cung như: polyp tử cung, u xơ tử cung, dính buồng tử cung hoặc dị dạng tử cung
- Trường hợp hiếm muộn không rõ nguyên nhân sau thời gian thăm khám ban đầu.
Việc chụp tử cung vòi trứng trong những trường hợp này giúp bác sĩ có thêm dữ liệu quan trọng để đánh giá toàn diện tình trạng sinh sản và lựa chọn phác đồ IVF phù hợp.
Trường hợp có thể không cần chụp
Người bệnh có thể không cần chụp tử cung vòi trứng trước IVF khi:
- Người bệnh đã thực hiện đầy đủ các xét nghiệm hiếm muộn cần thiết
- Đã có kết quả đánh giá buồng tử cung qua các phương pháp khác như siêu âm, siêu âm bơm nước buồng tử cung (SIS) hoặc nội soi buồng tử cung
- Trong IVF, vòi trứng không còn đóng vai trò trong quá trình thụ tinh, do phôi được tạo ra bên ngoài cơ thể và chỉ cần môi trường tử cung để làm tổ.
Quy trình chụp tử cung vòi trứng
Chụp HSG là thủ thuật tương đối đơn giản và thường được thực hiện trong khoảng 15–30 phút tại cơ sở chuyên khoa.
Quy trình thường gồm các bước:
- Khám phụ khoa và xác định thời điểm phù hợp để thực hiện.
- Đặt mỏ vịt và sát khuẩn cổ tử cung.
- Đưa ống thông nhỏ qua cổ tử cung.
- Bơm thuốc cản quang vào buồng tử cung.
- Chụp X-quang để quan sát buồng tử cung và vòi trứng.
- Kết thúc thủ thuật và theo dõi ngắn tại cơ sở y tế.
Thông thường, HSG được thực hiện sau khi sạch kinh và trước thời điểm rụng trứng nhằm giảm nguy cơ thực hiện khi đã có thai.
Sau khi chụp HSG cần lưu ý gì?
Sau thủ thuật, một số triệu chứng nhẹ có thể xuất hiện như:
- Đau âm ỉ vùng bụng dưới tương tự đau bụng kinh.
- Ra ít dịch hoặc máu hồng trong 1–2 ngày.
- Cảm giác khó chịu nhẹ vùng chậu.
Các triệu chứng này thường tự cải thiện sau một thời gian ngắn.
Người bệnh nên liên hệ với bác sĩ nếu xuất hiện:
- Đau bụng dữ dội.
- Sốt.
- Ra máu nhiều.
- Khí hư có mùi hôi hoặc nghi ngờ nhiễm trùng.
AHC – Đồng hành cùng khách hàng trong quá trình chuẩn bị IVF
Đánh giá đầy đủ sức khỏe sinh sản trước khi thực hiện IVF là bước quan trọng giúp bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp và tối ưu hóa khả năng thành công. Việc có cần chụp tử cung vòi trứng hay không cần được quyết định dựa trên tình trạng cụ thể của từng người bệnh, thay vì áp dụng như một chỉ định bắt buộc.
AHC đồng hành cùng khách hàng trong quá trình chuẩn bị điều trị hiếm muộn thông qua việc hỗ trợ tư vấn, kết nối với các bệnh viện và trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ y tế và theo dõi lộ trình điều trị. Với sự phối hợp giữa các chuyên gia và cơ sở y tế phù hợp, AHC hướng đến việc giúp mỗi gia đình tiếp cận giải pháp điều trị phù hợp với tình trạng sức khỏe và nhu cầu của mình.
Nguồn tham khảo: American Society for Reproductive Medicine (ASRM), European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE), American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), Fertility and Sterility, Human Reproduction và các nghiên cứu trên PubMed về đánh giá vô sinh nữ và chỉ định chụp tử cung vòi trứng (HSG).
