Tắc vòi trứng là một trong những nguyên nhân thường gặp gây vô sinh – hiếm muộn ở nữ giới. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp tắc vòi trứng đều đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn khả năng mang thai tự nhiên.

Khả năng điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên nhân gây tắc, vị trí và mức độ tổn thương của vòi trứng, tuổi của người bệnh cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng sinh sản khác. Nếu được chẩn đoán sớm và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, một số trường hợp vẫn có thể cải thiện khả năng mang thai tự nhiên hoặc đạt kết quả tốt với các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ tắc vòi trứng ảnh hưởng như thế nào đến khả năng sinh sản, các phương pháp điều trị hiện nay và khi nào nên cân nhắc các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Tắc vòi trứng ảnh hưởng đến khả năng mang thai như thế nào?

Vòi trứng (ống dẫn trứng) là cấu trúc nối buồng trứng với tử cung và đóng vai trò thiết yếu trong quá trình thụ thai với vai trò:

• Đón noãn sau khi rụng từ buồng trứng.
• Là nơi tinh trùng gặp noãn để diễn ra quá trình thụ tinh.
• Vận chuyển phôi đã thụ tinh về buồng tử cung để làm tổ và phát triển.

Tắc vòi trứng là tình trạng vòi trứng bị hẹp, dính hoặc bít tắc một phần hay hoàn toàn, làm cản trở sự di chuyển của tinh trùng, noãn hoặc phôi. Tùy vị trí và mức độ tổn thương, tình trạng này có thể gây ra nhiều ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, bao gồm:

• Ngăn cản quá trình thụ tinh: Khi vòi trứng bị tắc hoàn toàn, tinh trùng không thể gặp noãn nên quá trình thụ tinh không xảy ra.
• Tăng nguy cơ thai ngoài tử cung: Nếu phôi đã được hình thành nhưng không thể di chuyển về buồng tử cung, phôi có thể làm tổ ngay tại vòi trứng, gây thai ngoài tử cung – một tình trạng sản khoa nguy hiểm cần được xử trí kịp thời.
• Làm giảm khả năng mang thai tự nhiên: Tắc vòi trứng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây vô sinh do yếu tố vòi trứng ở nữ giới.

Đáng lưu ý, đa số trường hợp tắc vòi trứng diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng đặc hiệu. Nhiều phụ nữ chỉ được phát hiện bệnh khi đi khám do chậm có thai hoặc trong quá trình đánh giá nguyên nhân vô sinh – hiếm muộn.

Mức độ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản phụ thuộc vào việc tắc một hay hai vòi trứng, vị trí tắc (đoạn gần, đoạn xa hay loa vòi), mức độ tổn thương niêm mạc vòi trứng và sự hiện diện của các yếu tố vô sinh khác ở cả hai vợ chồng.

Bị tắc vòi trứng có chữa được không?

Có. Tuy nhiên, khả năng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, vị trí tắc, mức độ tổn thương của vòi trứng và tình trạng sức khỏe sinh sản tổng thể của người bệnh.

Mục tiêu điều trị không chỉ là khôi phục sự thông suốt của vòi trứng khi có chỉ định phù hợp mà còn hướng đến tối ưu khả năng mang thai, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng như thai ngoài tử cung.

Trường hợp phát hiện sớm

Nếu tắc vòi trứng liên quan đến tình trạng viêm nhiễm đường sinh dục hoặc viêm vùng chậu ở giai đoạn sớm, khi tổn thương chưa gây dính xơ đáng kể, bác sĩ có thể chỉ định điều trị nội khoa hoặc các can thiệp phù hợp tùy theo nguyên nhân.

Ở một số trường hợp được điều trị sớm và đáp ứng tốt, chức năng vòi trứng có thể được cải thiện, từ đó tăng cơ hội mang thai tự nhiên. Tuy nhiên, khả năng thành công còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tuổi của người bệnh, dự trữ buồng trứng, chất lượng tinh trùng của người chồng và các nguyên nhân vô sinh khác.

Trường hợp tổn thương nặng

Khi vòi trứng bị dính nhiều, xơ hóa hoặc xuất hiện ứ dịch vòi trứng (hydrosalpinx), khả năng phục hồi chức năng thường hạn chế hơn. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi nhằm xử lý tổn thương hoặc cân nhắc các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Nếu cả hai vòi trứng đều tổn thương nghiêm trọng hoặc chức năng vòi trứng không còn khả năng phục hồi, thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) thường là lựa chọn có hiệu quả cao hơn vì quá trình thụ tinh diễn ra ngoài cơ thể và không phụ thuộc vào sự thông suốt của vòi trứng.

Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần được cá thể hóa sau khi đánh giá đầy đủ nguyên nhân vô sinh, tình trạng vòi trứng cũng như sức khỏe sinh sản của cả hai vợ chồng.

Không phải mọi trường hợp tắc vòi trứng đều cần phẫu thuật. Với một số người bệnh, đặc biệt khi tiên lượng phục hồi vòi trứng thấp hoặc có thêm các yếu tố vô sinh khác, bác sĩ có thể tư vấn chuyển trực tiếp sang IVF để tối ưu cơ hội có thai và tránh các can thiệp không cần thiết.

Các phương pháp điều trị tắc vòi trứng

Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, vị trí và mức độ tắc, tình trạng tổn thương của vòi trứng, tuổi của người bệnh, dự trữ buồng trứng cũng như nhu cầu sinh con. Sau khi thăm khám và đánh giá toàn diện, bác sĩ sẽ tư vấn phương án phù hợp nhằm tối ưu khả năng sinh sản và giảm nguy cơ biến chứng.

1. Điều trị nội khoa

Điều trị nội khoa chủ yếu được áp dụng khi tắc vòi trứng liên quan đến viêm nhiễm đường sinh dục hoặc viêm vùng chậu ở giai đoạn sớm.

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng sinh hoặc các thuốc điều trị phù hợp nhằm kiểm soát nhiễm trùng, giảm viêm và hạn chế tổn thương lan rộng.

Cần lưu ý rằng điều trị bằng thuốc không có khả năng làm thông vòi trứng khi đã hình thành mô sẹo hoặc dính xơ. Vai trò chính của điều trị nội khoa là loại bỏ nguyên nhân gây viêm, ngăn bệnh tiến triển và tạo điều kiện thuận lợi nếu cần thực hiện các can thiệp ngoại khoa hoặc hỗ trợ sinh sản sau đó.

2. Phẫu thuật nội soi

Phẫu thuật nội soi là phương pháp thường được sử dụng để đánh giá và xử lý các tổn thương tại vòi trứng. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện:

• Gỡ dính quanh vòi trứng.
• Tái tạo loa vòi.
• Xử lý mô sẹo.
• Thông vòi trứng ở một số vị trí phù hợp.
• Đánh giá mức độ lưu thông của vòi trứng bằng các kỹ thuật chuyên môn.

Phương pháp này thường được cân nhắc ở những trường hợp tắc vòi trứng mức độ nhẹ đến trung bình, khi cấu trúc và chức năng vòi trứng vẫn còn khả năng bảo tồn, đồng thời người bệnh có nhu cầu mang thai tự nhiên.

Sau phẫu thuật, khả năng mang thai tự nhiên có thể được cải thiện ở một số người bệnh. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương của vòi trứng, tuổi của người bệnh, nguyên nhân gây tắc và các yếu tố vô sinh đi kèm.

Ưu điểm

• Ít xâm lấn.
• Thời gian hồi phục tương đối nhanh.
• Có thể bảo tồn vòi trứng trong những trường hợp phù hợp.
• Tạo cơ hội mang thai tự nhiên cho một số người bệnh.

Hạn chế

• Có nguy cơ tái dính hoặc tái tắc vòi trứng.
• Vẫn tồn tại nguy cơ thai ngoài tử cung sau điều trị.
• Hiệu quả hạn chế khi vòi trứng đã tổn thương nặng hoặc niêm mạc vòi trứng bị phá hủy.
• Không phù hợp với tất cả người bệnh.

3. Phẫu thuật cắt vòi trứng

Phẫu thuật cắt vòi trứng thường được chỉ định khi vòi trứng bị tổn thương nghiêm trọng, xuất hiện ứ dịch vòi trứng (hydrosalpinx), viêm mạn tính kéo dài hoặc không còn khả năng phục hồi chức năng.

Mục tiêu của phương pháp này là loại bỏ vòi trứng đã mất chức năng, đồng thời hạn chế tình trạng dịch viêm từ vòi trứng chảy ngược vào buồng tử cung. Nhiều nghiên cứu cho thấy, ở phụ nữ có hydrosalpinx chuẩn bị thực hiện IVF, việc xử lý vòi trứng bệnh lý trước điều trị có thể giúp cải thiện khả năng làm tổ của phôi và tăng tỷ lệ có thai.

Tuy nhiên, cắt vòi trứng đồng nghĩa với việc người bệnh sẽ không còn khả năng mang thai tự nhiên ở bên vòi trứng đã được cắt. Vì vậy, quyết định phẫu thuật cần được cân nhắc kỹ lưỡng dựa trên mức độ tổn thương, tuổi của người bệnh, dự định sinh con và kế hoạch điều trị vô sinh.

Lưu ý khi điều trị tắc vòi trứng

Điều trị tắc vòi trứng không chỉ tập trung vào việc xử lý tổn thương tại vòi trứng mà còn cần theo dõi lâu dài để đánh giá hiệu quả điều trị, phòng ngừa tái phát và tối ưu khả năng sinh sản. Trong quá trình điều trị, người bệnh nên lưu ý:

• Tái khám đúng lịch hẹn hoặc theo chỉ định của bác sĩ để đánh giá đáp ứng điều trị, theo dõi chức năng sinh sản và phát hiện sớm các bất thường nếu có.
• Điều trị triệt để các bệnh viêm nhiễm phụ khoa hoặc viêm vùng chậu, đồng thời tuân thủ đầy đủ phác đồ điều trị nhằm giảm nguy cơ hình thành mô sẹo và tái tắc vòi trứng.
• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng các biện pháp phòng tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục khi cần thiết. Một số tác nhân gây bệnh như Chlamydia trachomatis hoặc Neisseria gonorrhoeae có thể gây tổn thương vòi trứng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
• Hạn chế các thủ thuật phụ khoa không cần thiết. Khi cần can thiệp, nên thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên môn để giảm nguy cơ nhiễm trùng và biến chứng.
• Duy trì lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ dinh dưỡng cân bằng, duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên, hạn chế hút thuốc lá và sử dụng rượu bia quá mức nhằm hỗ trợ sức khỏe sinh sản tổng thể.
• Trao đổi với bác sĩ nếu chưa có thai sau điều trị. Trường hợp chưa đạt được thai kỳ sau một khoảng thời gian theo dõi phù hợp hoặc có thêm các yếu tố vô sinh khác, bác sĩ có thể đánh giá lại và tư vấn các phương pháp hỗ trợ sinh sản như bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI) hoặc thụ tinh trong ống nghiệm (IVF), tùy từng trường hợp.

Thời điểm chuyển sang các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản không giống nhau ở tất cả người bệnh mà phụ thuộc vào tuổi, dự trữ buồng trứng, mức độ tổn thương vòi trứng, thời gian vô sinh và các yếu tố liên quan ở cả hai vợ chồng.

AHC – Đồng hành trên hành trình hỗ trợ sinh sản

Đối với các trường hợp vô sinh – hiếm muộn liên quan đến tắc vòi trứng, việc được đánh giá đầy đủ nguyên nhân và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp ngay từ đầu có ý nghĩa quan trọng trong việc tối ưu cơ hội mang thai.

AHC – Absolute Healthcare Consultancy là đơn vị tư vấn, điều phối và đồng hành cùng khách hàng trong hành trình hỗ trợ sinh sản. AHC không thực hiện khám, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa và không thay thế vai trò của bác sĩ hay cơ sở y tế mà hỗ trợ người bệnh tiếp cận thông tin đáng tin cậy, hiểu rõ các lựa chọn điều trị và kết nối với đội ngũ chuyên gia phù hợp.

Các dịch vụ đồng hành của AHC bao gồm:

• Kết nối khách hàng với bác sĩ và các cơ sở hỗ trợ sinh sản phù hợp trong và ngoài nước.
• Hỗ trợ chuẩn hóa hồ sơ và xây dựng lộ trình điều trị phù hợp với nhu cầu của từng cá nhân.
• Điều phối lịch hẹn và hỗ trợ theo dõi các mốc quan trọng trong quá trình điều trị.
• Hỗ trợ tư vấn về tâm lý, pháp lý và kế hoạch tài chính khi có nhu cầu.
• Cung cấp thông tin y khoa đã được chuẩn hóa, giúp khách hàng hiểu rõ hơn về các phương pháp hỗ trợ sinh sản để chủ động trao đổi với bác sĩ điều trị.

Nếu bạn đang trên hành trình tìm con, AHC sẵn sàng đồng hành bằng việc cung cấp thông tin đã được kiểm chứng, hỗ trợ kết nối với đội ngũ chuyên gia và các cơ sở y tế phù hợp, đồng thời giúp bạn chủ động hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ và theo dõi lộ trình điều trị. Mọi quyết định chuyên môn đều cần được thực hiện sau khi được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, tư vấn và chỉ định phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.