Nhiều thông tin trên mạng xã hội nhắc đến “thụ tinh nhân tạo bằng tủy sống” như một bước đột phá có thể giúp nam giới vô sinh có con. Tuy nhiên, đây là cách gọi chưa chính xác và dễ gây hiểu nhầm. Vậy tủy sống có liên quan đến việc tạo tinh trùng hay không? Công nghệ này đã được ứng dụng trên người chưa?
Nội dung bài viết
Tại AHC, trong quá trình tư vấn các giải pháp hỗ trợ sinh sản, đội ngũ chuyên gia thường gặp nhiều thắc mắc liên quan đến những công nghệ mới đang được chia sẻ trên internet. Việc hiểu đúng các thông tin khoa học sẽ giúp người bệnh lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh kỳ vọng vào những kỹ thuật chưa được chứng minh hiệu quả.
Tủy sống có vai trò gì trong quá trình sinh sản?
Để hiểu đúng về khái niệm “thụ tinh nhân tạo bằng tủy sống”, trước hết cần phân biệt giữa quá trình tạo tinh trùng và vai trò của hệ thần kinh trong hoạt động sinh sản.
Tủy sống có tạo ra tinh trùng không?
Câu trả lời là không.
Tinh trùng được tạo ra tại tinh hoàn, cụ thể là trong các ống sinh tinh. Đây là nơi diễn ra quá trình sinh tinh (spermatogenesis) với nhiều giai đoạn phát triển:
- Tế bào mầm → tinh nguyên bào
- Tinh nguyên bào → tinh bào
- Tinh bào → tinh tử
- Tinh tử → tinh trùng trưởng thành
Sau khi hình thành, tinh trùng tiếp tục di chuyển đến mào tinh hoàn để hoàn thiện chức năng trước khi tham gia quá trình thụ tinh. Toàn bộ quá trình tạo tinh trùng thường kéo dài khoảng 70–90 ngày.
Như vậy, tinh hoàn mới là cơ quan sản xuất tinh trùng, hoàn toàn không phải tủy sống.
Vậy tủy sống có vai trò gì?
Tủy sống là một phần của hệ thần kinh trung ương, có nhiệm vụ truyền tín hiệu giữa não bộ và các cơ quan trong cơ thể, bao gồm hệ sinh dục.
Tủy sống tham gia điều hòa:
- Phản xạ cương dương.
- Phản xạ xuất tinh.
- Truyền tín hiệu thần kinh điều khiển hoạt động sinh dục.
Nếu tủy sống bị tổn thương, người bệnh có thể gặp các rối loạn như:
- Rối loạn cương dương.
- Rối loạn hoặc mất khả năng xuất tinh.
- Giảm khả năng sinh sản.
Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc tủy sống tạo ra tinh trùng.
“Thụ tinh nhân tạo bằng tủy sống” có chính xác không?
Thực tế, đây là không phải thuật ngữ y khoa chính thức.
Khái niệm này bắt nguồn từ các nghiên cứu về tế bào gốc tủy xương (bone marrow stem cells) – loại tế bào có khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau trong cơ thể.
Mục tiêu của các nghiên cứu là tìm cách tạo ra tế bào giống tinh trùng từ tế bào gốc trong phòng thí nghiệm, chứ không phải lấy tinh trùng từ tủy sống.
Do đó, cách gọi “thụ tinh bằng tủy sống” là chưa chính xác và dễ gây hiểu nhầm.
Các nghiên cứu hiện nay đang ở giai đoạn nào?
Một trong những hướng nghiên cứu được biết đến nhiều là của nhóm nhà khoa học do Karim Nayernia thực hiện.
Các bước nghiên cứu bao gồm:
- Thu nhận tế bào gốc từ tủy xương.
- Nuôi cấy trong điều kiện đặc biệt.
- Kích thích biệt hóa thành các tế bào có đặc điểm giống tế bào sinh sản.
Kết quả trên động vật
Một số nghiên cứu cho thấy các tế bào này có thể phát triển thành tế bào tương tự tinh trùng.
Trong các mô hình động vật, đặc biệt là chuột:
- Có thể tạo phôi trong điều kiện phòng thí nghiệm.
- Một số nghiên cứu ghi nhận sự ra đời của chuột con từ quy trình nghiên cứu.
Các kết quả này mở ra tiềm năng trong tương lai đối với những trường hợp:
- Nam giới không có tinh trùng.
- Tổn thương nghiêm trọng cơ quan sinh sản.
- Một số dạng vô sinh chưa có phương pháp điều trị hiệu quả.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là những kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng.
Đã có thể áp dụng trên người chưa?
Chưa.
Đến nay, chưa có bằng chứng khoa học cho thấy kỹ thuật này có thể được áp dụng an toàn và hiệu quả trên người.
Những hạn chế hiện nay gồm:
- Chưa tạo được tinh trùng hoàn chỉnh có đầy đủ chức năng.
- Chưa chứng minh được khả năng tạo phôi khỏe mạnh ở người.
- Chưa có dữ liệu về tính an toàn lâu dài đối với thế hệ sau.
- Phần lớn nghiên cứu vẫn dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật.
Đặc biệt, chưa có bất kỳ trường hợp trẻ nào trên thế giới được sinh ra từ tinh trùng tạo bằng tế bào gốc tủy xương.
3. Vì sao công nghệ này chưa thể ứng dụng?
Mặc dù được đánh giá có nhiều tiềm năng, việc ứng dụng trên người vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức.
Chưa tái tạo được quá trình sinh tinh tự nhiên
Quá trình sinh tinh diễn ra rất phức tạp với sự tham gia của nhiều loại tế bào, hormone và môi trường đặc hiệu trong tinh hoàn. Hiện nay, khoa học vẫn chưa thể tái tạo đầy đủ các điều kiện này trong phòng thí nghiệm.
Nguy cơ bất thường di truyền
Tế bào gốc có khả năng biến đổi mạnh trong quá trình nuôi cấy.
Nếu xảy ra đột biến, điều này có thể ảnh hưởng đến:
- Chất lượng tinh trùng.
- Quá trình phát triển của phôi.
- Sức khỏe của trẻ sinh ra.
Rào cản đạo đức và pháp lý
Nghiên cứu liên quan đến tế bào sinh sản luôn được kiểm soát rất chặt chẽ.
Nhiều quốc gia hiện chưa cho phép ứng dụng lâm sàng do còn tồn tại các vấn đề về:
- Đạo đức y học.
- An toàn sinh học.
- Quyền lợi của thế hệ sau.
Cần thêm nhiều nghiên cứu
Để trở thành một phương pháp điều trị chính thức, công nghệ này cần trải qua nhiều giai đoạn nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng nhằm chứng minh tính an toàn, hiệu quả trước khi được cơ quan quản lý y tế phê duyệt.
Người vô sinh hiện nay nên lựa chọn phương pháp nào?
Đối với những trường hợp gặp khó khăn trong việc có con, các phương pháp hỗ trợ sinh sản đã được chứng minh hiệu quả vẫn là lựa chọn phù hợp hơn.
Tùy nguyên nhân vô sinh, bác sĩ có thể chỉ định:
- IUI (bơm tinh trùng vào buồng tử cung) đối với những trường hợp hiếm muộn mức độ nhẹ.
- IVF (thụ tinh trong ống nghiệm) khi có các yếu tố như tắc vòi trứng, suy giảm dự trữ buồng trứng, tinh trùng yếu nặng hoặc hiếm muộn kéo dài.
Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên kết quả thăm khám và đánh giá toàn diện của bác sĩ chuyên khoa.
AHC đồng hành cùng khách hàng trên hành trình hỗ trợ sinh sản
Bên cạnh việc cập nhật các tiến bộ y học, điều quan trọng là người bệnh cần được tiếp cận những thông tin khoa học chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị đã được kiểm chứng.
AHC là đơn vị tư vấn, kết nối và đồng hành trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, giúp khách hàng xây dựng lộ trình điều trị phù hợp với từng trường hợp cụ thể. Với mạng lưới bệnh viện và trung tâm hỗ trợ sinh sản uy tín trong nước và quốc tế, AHC hỗ trợ khách hàng từ khâu tư vấn ban đầu, chuẩn bị hồ sơ, phối hợp điều trị đến theo dõi sau chuyển phôi. Đồng thời, AHC cũng hỗ trợ các thủ tục pháp lý đối với những trường hợp đặc biệt, giúp tối ưu thời gian, chi phí và nâng cao cơ hội hiện thực hóa mong muốn làm cha mẹ.
Nguồn tham khảo: ASRM Practice Committee; ESHRE Guidelines; Fertility and Sterility; Human Reproduction; PubMed.
